برنامه ربیع الانام – 17 12 1401 (قسمت چهارم)

عنوان برنامه: ویژه برنامه به مناسبت ایام میلاد حضرت ولی عصر (عجل الله فرجه الشریف)

کلیدواژه: نیمه شعبان؛ انتظار؛ فرج و گشایش؛ شیعیان منتظر؛ انتظار فرج افضل اعمال؛ اصحاب امام؛ قطح رحم؛ دستگیری فقرا؛ فرهنگ انتظار؛ هدایت جامعه!

استاد: حجت الاسلام والمسلمین آقای نهاوندی

مجری: آقای سید محمد صفایی

مجری:

سحر ز بیت ولایت دمید نور خدا * گرفت پرده ز رخ آفتاب برج هدیٰ

به شهر سامره ماهی گرفت پرده ز رخ * که آفتاب به لبخند گفت صل علیٰ

دمید لاله زهرا به دامن نرگس * شکفت غنچه نرگس به گلبُن زهرا

خدای عز وجل آفرید یکتایی * که قامت ابدیت به پیش اوست دو تا

ترانه زهق الباطل است و جاء الحق * که سر کشیده ز عمق به اوج فضا

بگو به موسی عمران به طور سامره رو * بدین رخی که ندیدی به سینه سینا

عزیز مصر وجود است کامده بوجود * هزار یوسف مصرش به یک اشاره فدا

خدا به صورت مهدی جمال خویش نمود * برای بحث چه دارند منکران خدا

اگر خداش بخوانم به حق خطا گفتم * وگر جداش بدانم به او جفاست جفا

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ وَبِهِ نَسْتَعين اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِه‏ مُحَمَّد وَ عَجِّلْ فَرَجَهُم وَاحْشُرْنَا مَعَهُمْ والْعَنْ اَعْدائَهُمْ اَلسَّلاَمُ عَلَي الْمَهْدِيِّ الَّذِي وَعَدَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ الأْمَمَ وَعَلیٰ آبَائِهِ الطَاهِرینَ المَعْصُومِینْ!

سلام علیکم خدمت شما بینندگان جان، منتظران جان جانان حضرت مهدی موعود، (ارواحنا فداه) در هر نقطه ای از جهان، جا دارد که شام میلاد با سعادت آقا و مولای مان خاتم الأوصیاء و الأولیاء حضرت مهدی موعود (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را شاد باش عرض کنم!

الحمدلله رب العالمین خداوند توفیق دست داد تا همچون شب‌های گذشته با برنامه ربیع الانام از شهر مقدس قم جوار کریمه اهل بیت حضرت معصومه (سلام الله علیها) و مسجد مقدس جمکران با ویژه برنامه ربیع الانام از شبکه جهانی حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، در خدمت شما هستیم.

در خدمت استاد گرامی حجة الاسلام و المسلمین نهاوندی هستیم، جناب استاد سلام علیکم تبریک عرض می کنم خیلی خوش آمدید!

استاد نهاوندی:

سلام علیکم و رحمة الله أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيم‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ؛ بنده هم سلام و عرض ادب دارم خدمت حضرتعالی و همه عزیزانی که ما را از این طریق و در این مکان مقدس یعنی منظومه ای که به نامِ نامی حضرت ولی عصر منور است می بینند.

 توفیقی بود که امشب در محضر شما باشیم و در این ایام پر خیر و برکت که جای تبریک و تهنیت دارد به وجود مقدس حضرت حجة و همچنین همه منتظران و کسانی که رکاب حضرت حجة را آرزو می کنند تبریک عرض می کنم.

مجری:

امشب قطعاً مباحث مفیدی را پیرامون وظایف و ویژگی های منتظران در عصر غیبت خواهیم داشت. یعنی سرفصل مباحث و موضوع امشب این هست وظایف و ویژگی های منتظران در عصر غیبت به دلیل اهمیت موضوع اختصاص می دهیم. به نکاتی که جناب استاد می فرمایند باید خیلی بیشتر توجه کنیم و اهمیت بدهیم. مقدمه ای را آغاز بفرمایید تا ان شاء الله وارد بحث بشویم.

استاد نهاوندی:

اجازه می خواهم طلیعه بحثم را به یکی از آیات قرآن کریم مزین و مبارک کنم آخرین آیه سوره ملک خداوند تبارک و تعالی فرمودند:

(قُلْ أَرَأَيتُمْ إِنْ أَصْبَحَ مَاؤُكُمْ غَوْرًا فَمَنْ يأْتِيكُمْ بِمَاءٍ مَعِينٍ)

بگو: «به من خبر دهيد اگر آب های (سرزمين) شما در زمين فرو رود، چه کسي مي ‌تواند آب جاري و گوارا در دسترس شما قرار دهد؟!»

سوره ملک (67): آیه 30

مفهوم و مضمون این آیه، این که پیامبر خطاب کن به کسانی که در اطراف و پیرامون تو هستند آیا ندیدید آبی از دسترس شما خارج می شود به درون زمین فرو می رود و شما دیگر راهی به او ندارید چه کسی است که این آب را برای استفاده شما باز تولید و باز پروری کند؟

مسئله روی (ماء مَعین) است که وجود مقدس امام باقر در کمال الدین، جلد 1، باب 32، حدیث 3 تطبیق کردند که ماء معین به حضرت حجة ابن الحسن (روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء)

اتفاقاً روایات متعددی در این خصوص داریم امام کاظم فرمودند اگر آب از دسترس شما خارج بشود طبق این آیه و در ذیل این آیه فرمودند این آب گوارا را چه کسی به شما بر می گرداند؟ و این آب ماء مَعین وجود ائمه معصومین تطبیق فرمودند.

در یک روایت دیگر از امام رضا (علیه السلام) حقیقت امامت را تبیین می فرمودند در آن حدیث مطول فرمودند:

«الامام ماء الارض ...»

امام آب گوارایی است برای کسی که تشنه است می خواهم این نکته را از این جا آغاز بکنم اگر به دنبال این هستیم که وظایف منتظران را، کسانی که انتظار فرج را دارند روشن بکنیم باید ببینیم منتظر چه حقیقتی هستیم؟

 یکی از تفاسیر و تأویل های که طبق این آیه کریمه برای ما راهگشا هست در حقیقت ما را به این انتظار مشتاق می کند مسئله حقیقتِ وجودی امام زمان (علیه السلام) است.

طبق این تفسیر حضرت، ماء مَعین هستند موقعی که ماء مَعین می گوییم یعنی آن حقیقتی که حیات بشریت به او وابسته است.

(مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيءٍ)

و هر چيز زنده‌ اي را از آب قرار داديم؟!

سوره انبیاء (21): آیه 30

حیات حقیقی انسان ها و آن بروز و ظهور حقیقت، ماهیت و هویت انسانی به حیات معنوی و باطنی گره خورد که به وسیله و به واسطه فیض حضرات معصومین حاصل می شود.

 آب ویژگی پاکیزی و پاک کنندگی در درونشن هست آب مطهِر است. آب از عناصری است که در این ساحت وجود انسانی توانایی جریان، سَریان و طراوت را دارد. هر چه از ویژگی ها و لطافت های این تعبیر تمثیلی قرآن و تشبیهی که ائمه معصومین تفسیر کردند به امام معصوم بخواهیم بگوییم این است که تا تشنه نشویم متوجه گوارایی، لطافت و حیات بخشی آب نمی شویم. نمی دانم تا حالا جایی بودید که از آب محروم باشید و دسترسی نداشته باشید؟

این اتفاق برایم افتاد در جایی بودم که آب نداشتیم جالب این که به شدت این عنصر حیاتبخش را آدم طلب می کند.

این نکته سر رشته بحثی است که ما باید به آن توجه بکنیم حالا که وجود نازنین حضرت ولی عصر از دیدگان غایب است طبق بسیاری از روایات دستور به انتظار فرج داریم و فرهنگ انتظار را باید در شَراشِر وجود و جامعه خودمان ساری و جاری بکنیم.

این دو نکته برای من خیلی حائز اهمیت است می خواهم به اشتراک بگذارم برای کسانی که این برنامه را می بینند و کسانی که دنبال می کنند. نکته از این جا شروع می شود انتظار فرج، ‌این دو کلید واژه را مقداری باز بکنیم. فرج به معنای گشایش، فتح و خروج از یک ساحت بسته و وابسته است.

معنای اصلی کلید واژه فرج، گشایش بعد از صبر و تحمل است یعنی به گشایش بعد از یک صبر و تحمل، عرب می گوید فرج اتفاق افتاد. این فرج مایه سرور و بهجت هم هست امام رضا (علیه السلام) فرمودند این فرج «بَعدَ ألیأس» است بعد از یک نا امیدی آدم موقعی که دسترسی به یک آب گوارا پیدا می کند و حیات خودش را در آن جستجو می کند در حقیقت این کلید واژه، کلید واژه فرج است.

اتفاقاً در زیارت حضرت فاطمه معصومه (سلام الله علیها) تعبیر:

«أَسْأَلُ اللَّهَ أَنْ يُرِيَنَا فِيكُمُ السُّرُورَ وَ الْفَرَج‏»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج99، ص266

معلوم می شود مسئله فرج و سرور باید طلب بکنیم آن چه که در آینده اتفاق می افتد که سرور اهل بیت به ظهور حضرت حجت است. اما مسئله انتظار، مثالی می خواهم بزنم شاید مخالف یا متفاوت باشد با مثال های که بینندگان و شنوندگان شما تاکنون دیدند.

معمولاً عزیزانی که در حوزه های معرفتی بحث می کنند مسئله انتظار و فرهنگ انتظار را تشبیه و تمثیل می کند. مثلاً مادری منتظر آمدن فرزندش از مسافرت یا سربازی است. آب و جارو و خانه تکانی می کند. یا الان در آستانه بهار طبیعت هستیم منتظر آمدن بهار هستیم خانه تکانی می کنیم این یک گویه و یک تفسیر از انتظار است.

اما یک تفسیر دیگری را می خواهم خدمت تان عرض بکنم که خودم نشنیدم. تمثیل و تشبیه اش را می خواهم عرض بکنم آن این است که ما یک گونه و رویکرد دیگر به انتظار داریم تشبیه و تمثیلش مثل این است یک فردی می خواهد به مسافرت برود تمام آذوقه، لوازم و نیازهای سفر را جمع و جور کرده منزل خودش را برای رفتن آماده کرد مثلاً در فرودگاه در سالن انتظار نشسته است.

این فرد انتظاری دارد اما انتظار برای سوار شدن و حرکت مجدد، برای نقل مکان آن مثال ها و تشبیه های قبلی این است که ما ساکن و راکد نشستیم که بیاید ولی در انتظار که فرمود:

«أَفْضَلُ أَعْمَالِ أُمَّتِي انْتِظَارُ الْفَرَج‏‏»

كشف الغمة في معرفة الأئمة (ط - القديمة)؛ نویسنده: اربلى، على بن عيسى، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، هاشم‏، ناشر: بنى هاشمى - تبريز، ج‏2، ص207

عمل به این است که انسان حرکت کند، آماده بشود برای یک حرکت، برای یک پرواز، برای یک سِیر که در رکاب امامش باشد. در حقیقت این پرواز، پرواز حجة ابن الحسن است که برای حرکت و افق های دور دست باید خودمان را آماده بکنیم. سالن انتظاری است با آمادگی کامل و فقط منتظریم که صدای مان کنند وارد ساعتش بشویم و خودمان را به این کاروان در حال انتقال برسانیم.

یا مثلاً کسانی که در سالن انتظار می روند برای سوار شدن قطاری که به مقصد مشهد بروند. این برهه، برهه خیلی مهم، یک عمل و یک حرکتی است. یک عقبه ای را شما اصلاح کردید آماده سازی های پیشین و مراقبت ها برای یک اتفاق، ساعت، زمان، زمان حرکت همه منتظر و مهیّای این اتفاق هستند.

به همین دلیل بر اساس روایاتی که خدمت شما بیان می کنیم کسانی که آماده باش برای یاری امام زمان هستند باید یک سلسله چمدان های حرکت شان مهیا باشد. زوائد کنار گذاشته بشود. کسی که قطع رحم کرده باشد. کسی که خمس نداد. کسی که واجبات شرعیش را رعایت نکرد. کسی که حجاب ندارد. کسی که حقوق دیگران رعایت نکرد. بدهی دارد، کسانی که این زوائد را دارند توانِ ورود به سالن انتظار را ندارند. چون آن ها را پابست کرد آن ها را به سمت و سویی کشاند که توان این حرکت را ندارد.

مجری:

بلا تشبیه افراد قبل از ورود یک بازرسی می شوند

استاد نهاوندی:

بله می خواستم آن مثال ها را نزنم یعنی چیزهایی را با خودشان اگر بنا باشد حمل بکنند که برای سوار شدن ممنوع باشد اجازه سوار شدن به ایشان داده نمی شود. باید این آمادگی، این حرکت را، این سبک بالی و نازعاتِ نزعا را برای کندن خودمان را برای رکاب حضرت حجة آماده بکنیم.

در رکاب حضرت قرار گرفتن می خواهد حضرت چه بکند؟ امام زمان می خواهد کسانی در رکابش باشند که جهان را آباد کنند. پس او باید یک آبادانی نفس داشته باشد.

 یک تعبیر زیبایی را چند وقت پیش دیدم از مقام معظم رهبری مطرح بود ایشان ظاهراً در تبعید بودند به کودکی که اطرافش بود یک تکه از مجله یا روزنامه را در اختیارشان داشتند این مجله را تکه تکه کردند و در اختیار این فرد قرار دادند.

به این بچه گفتند مثل بازی های لِگو و جورچین هایی که بازی می کنند گفتند این ها را به همدیگر وصل کن. نقشه ایران بود این نقشه موقعی که در رؤیت و منظر این بچه قرار گرفت نتوانست این چند تکه را به همدیگر وصل کند. آن طرفش شکل و صورت یک انسان بود به سرعت این بچه، این تکه ها را در کنار همدیگر قرار داد و آن شکل را کامل کرد.

می گویند موقعی که این اتفاق افتاد و این چهره کامل شد حضرت آقا موقعی که برش گرداندند گفتند اگر کسی بتواند شکل و شمایل انسان را بسازد آن طرفش ایران را هم می تواند بسازد. خود به خود ساخته شده است اگر می خواهیم در رکاب امام زمان، جامعه را به اصلاح و آبادانی بکشانیم. جامعه متشکل از تک تک انسان ها است ولذا باید انسان ها خودشان را آماده کنند.

انتظار فرج یعنی این، انتظار این گشایش برای یک حرکت، برای صعود، برای یک افق بسیار جاودانه و روشن نه برای فرد، نه برای گروه برای آبادانی انسان ها در طول تاریخ و کل تاریخ!

 این ها را مقدمه قرار دادم که استفاده کنم از یک روایتی که ان شاء الله محضرتان می خوانم.

مجری:

تعبیری هم که اشاره فرمودید فکر می کنم جمله ای از مقام معظم رهبری هست که منتظران مصلح باید صالح باشند یک چنین تعبیری است شاید دقیق جمله این طور نباشد ولی مضمونش همین است.

استاد نهاوندی:

به زبان یک نوجوان و کودک این حرکت انجام شد. اتفاقاً از حرم مظهر داشتم می آمدم چه غوغایی هست الحمد لله مشتاقان حضرت حجة بعد از نماز مغرب و عشاء از آستانه حضرت معصومه (سلام الله علیها) به سمت جمکران حرکت می کنند. آن جا تعدادی از کودکان، نوجوانان و نو نهالان حضور داشتند زبان کودکی را باید بلد باشیم.

یکی از نیازهای که امروز به شدت به چشم می خورد این هست که انتقال معارف را باید بتوانیم به تناسبِ سنین مخاطب مان با شکل و شیوه او منعکس و منتقل بکنیم. این تعبیری که الان شما فرمودید مال انسان های فرهیخته است. اگر بخواهیم به زبان کودک این را انتقال بدهیم همان تصاویری است که باید کنار همدیگر بچنیم.

مجری:

خیلی ممنون و متشکر واقعاً این تعبیری که جنابعالی فرمودید یک سطح بالاتری از آن مثال های قبلی بود که ما شنیده بودیم. شاید در مثال های قبلی هر چقدر بخواهیم برای آن ساعت منتظر باشیم ولی باز هم منفعل هستیم.

این تعبیری که جنابعالی فرمودید تعبیر حرکت کردن یعنی این که ما فعال هستیم ولی آن ساعت صِفر را خداوند برای ما مقرر کرد و در دست خداوند متعال است ولی تا آن جا را ما باید انجام بدهیم.

 در روایت هم این تعبیر هست که:

«عند انتهاء الصبر یأتي الفرج»

وقتی صبر تمام و لبریز می شود فرج حاصل می شود. یعنی نیاز است به یک حدی برسد صبر با سختی باید همراه باشد.

استاد نهاوندی:

فرج متوقف بر تحمل و صبر است.

مجری:

بله، یعنی این ها را باید در خودمان به نوعی ایجاد کنیم. اگر روایت را می خواهید اشاره بفرمایید

استاد نهاوندی:

روایتی که می خواهم خدمت بینندگان عزیز تقدیم بکنند از وجود مقدس حضرت علی ابن الحسین امام زین العابدین است حدیث، حدیث بسیار گران سنگی است که در بحار الأنوار، جلد 52، صفحه 122 از ابو خالد کابلی یکی از شخصیت های راوی این حدیث است. برخی از تعابیر را می خوانم حضرت سجاد می فرماید «انْتِظَارُ الْفَرَجِ مِنْ أَعْظَمِ الْفَرَجِ»

«الإحتجاج عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ عَنْ أَبِي خَالِدٍ الْكَابُلِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ (سلام الله علیه) قَالَ تَمْتَدُّ الْغَيْبَةُ بِوَلِيِّ اللَّهِ الثَّانِي عَشَرَ مِنْ أَوْصِيَاءِ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) وَ الْأَئِمَّةِ بَعْدَهُ يَا أَبَا خَالِدٍ إِنَّ أَهْلَ زَمَانِ غَيْبَتِهِ الْقَائِلُونَ بِإِمَامَتِهِ الْمُنْتَظِرُونَ لِظُهُورِهِ أَفْضَلُ أَهْلِ كُلِّ زَمَانٍ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى ذِكْرُهُ أَعْطَاهُمْ مِنَ الْعُقُولِ وَ الْأَفْهَامِ وَ الْمَعْرِفَةِ مَا صَارَتْ بِهِ الْغَيْبَةُ عِنْدَهُمْ بِمَنْزِلَةِ الْمُشَاهَدَةِ وَ جَعَلَهُمْ فِي ذَلِكَ الزَّمَانِ بِمَنْزِلَةِ الْمُجَاهِدِينَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) بِالسَّيْفِ أُولَئِكَ الْمُخْلَصُونَ حَقّاً وَ شِيعَتُنَا صِدْقاً وَ الدُّعَاةُ إِلَى دِينِ اللَّهِ سِرّاً وَ جَهْراً وَ قَالَ (سلام الله علیه) انْتِظَارُ الْفَرَجِ مِنْ أَعْظَمِ الْفَرَجِ.»

الإحتجاج علی أهل اللجاج؛ نویسنده: طبرسی، احمد بن علی، ناشر: نشر مرتضی، محقق / مصحح: خرسان، محمد باقر،ج2، ص318

چند نکته در این روایت بسیار شریف وجود دارد یکی این که حضرت ویژگی های منتظر را این نجا گفتند؛ گفتند باید این منتظِر معتقد به امامت باشد بداند کسی که می خواهد سوار کشتی یا طیّاره بشود این حقیقت و شخصیت امام، راهبر و راهنما است. معتقد به امامت باشد. منتظر ظهور باشد.

بداند رفع تشنگی توسط وجود مقدس حضرت حجة اتفاق می افتد یکی از ویژگی های این انسان باید این باشد که قوّه عقل، درک و معرفت این سه را در کنار هم داشته باشد یعنی حضرت رضا (علیه السلام) فرمودند معجزه زمان حضرت موسی اژدها، عصا بود. معجزه زمان حضرت عیسی شفای بیماران و زنده کردن مردگان بود.

پرسیدند زمان حضرت رسول گرامی اسلام قرآن، کتابت نوشته عمیق قرآنی بود. فرمودند این زمان معجزه چیست؟ حضرت فرمودند عقل؛ فرمود در ویژگی های انسان های منتظر باید قوه عقل، فهم و معرفت بالایی داشته باشد بعد می فرماید این ها مخلصان حقیقی هستند. این ها شیعیان واقعی هستند به گونه ای که غیبت برای شان در حکم مشاهده و ظهور دارد مسئله خیلی مهمی است.

همین جا این تعبیر را از حضرت زین العابدین باید به این صرافت و ظرافت برسیم حضرت در عاشوراء بودند. از پدرشان شنیدند که بهترین اصحاب، اصحاب سید الشهداء هستند. پیامبر اکرم و امیر المؤمنین این همه صحابه داشتند عمارها بودند این که حضرت فرمود: «أَفْضَلُ أَهْلِ كُلِّ زَمَان‏»، شیعیانی که قائل به امامت و منتظر ظهور هستند این های که عقل، فهم، درک و معرفت بالایی دارند بهترین اهل همه زمان ها هستند. با توجه به این که اصحاب سید الشهداء و مباحثی این چنینی به خاطر این است که این رسالت و این حرکت و این حقیقتی که دارد اتفاق می افتد می خواهد «الدُّعَاةُ إِلَى دِينِ اللَّهِ سِرّاً وَ جَهْراً» باشد.

 این جا فرمود جایگاه شخصیت ها که منتظران واقعی هستند با این ویژگی ها رسالت شان دعوت کنندگان دین خدا در آشکار و نهان هستند. اما جایگاه شان فرمود «أَفْضَلُ أَهْلِ كُلِّ زَمَان‏» مجاهدین در رکاب رسول الله بالسیف انگار دارند شمشیر می زنند این ویژگی ها نشان دهنده این است که انتظار فرج خیلی کار مهم، تأثیر گذار و راه گشا است. در انتهای یک قاعده کلی فرمودند گفتند «انْتِظَارُ الْفَرَجِ مِنْ أَعْظَمِ الْفَرَجِ»، خود انتظار فرج، بزرگ ترین فرج است

مجری:

نه این که صرفاً آن فرج عام اتفاق بیافتد

استاد نهاوندی:

آن که قله و نهایت است خود این انتظار یک فرجی است.

مجری:

«وَ أَكْثِرُوا الدُّعَاءَ بِتَعْجِيلِ الْفَرَجِ فَإِنَّ فِي ذَلِكَ فَرَجَكُمْ»

الخرائج و الجرائح‏؛ نويسنده: قطب الدين راوندى، سعيد بن هبة الله‏ (تاريخ وفات مؤلف: 573 ق‏)، محقق / مصحح: مؤسسة الإمام المهدى عليه السلام‏، ناشر: مؤسسه امام مهدى عجل الله تعالى فرجه الشريف‏، قم: 1409ق، ج3، ص1115

شاید «ذِلِکَ» به خود دعا کردن بر گردد.

استاد نهاوندی:

بله خود این دعا، خود این تحیر، خود این آمادگی، خود این به روز بودن، خود این که آدم به فکر دیگران باشد به فکر خودش نباشد. این که تمام همّ و غمش رسالت بزرگ انبیاء و پیامبران باشد بخواهد مردم را دعوت به خدا بکند. به فکر رستگاری انسان ها باشد این یک فرهنگ بسیار غنی است که حضرت به شیوایی این فرهنگ را با دقت و ظرافت ذکر کردند حالا روایات دیگری هم هست.

مجری:

روایت ابو کاتب کابلی را شنیده بودیم فرازهای قبلش «القائلون بإمامة المنتظرون»، منتها فراز انتهایی و پایانیش کلید واژه واقعاً مهمی است خود انتظار فرج برای شما گشایش است.

استاد نهاوندی:

به آن مثال بر گردیم از خانه حرکت کردی یعنی ترک منزل کردی در سالن انتظار ایستادی و مهیا و پا رکاب هستی همه چیز را برای یاری فراهم کردی. برای سوار شدن در کشتی نجات حضرت حجة، برای قیام، برای اقدام همه این ها محصول فرج حضرت حجة است.

 لذا می خواهم عرض بکنم فرهنگ انتظار و فرهنگ مهدوی بسیار پویاست و اصلاً انفعال در آن نیست بسیار حرکت زا است. این که امروزه دشمنان با هر ترفندی در مقابل این جریان می خواهند بایستند چون می بینند ظرفیت، بستر و نقشه یک حرکت جهانی در پایگاه تفکر شیعه نهفته است و این تحول اجتماعی و بزرگ جهانی را به همراه دارد. یک محوریت غنی و عالم با تمام ویژگی های که لنگر و متصل کننده زمین و آسمان است.

یعنی ابعاد زندگی مادی، زندگی معنوی را به تکامل و تکاپوهای بزرگ می رساند همه این ویژگی ها حکایت از این می کند حرکت فزاینده جریان انتظار و فرهنگ مهدویت به شدت در جامعه امروز مورد نیاز و مورد توجه همگان است.

مجری:

قطعاً، خیلی ممنون و متشکر استفاده کردیم بحث بسیار معرفتی بود قطعاً بینندگان عزیز هم استفاده کردند واقعاً بشارت به خیر است. امشب در شام میلاد الحمد لله رب العالمین چنین مباحثی دارد مطرح می شود. مباحث معرفتی هست بسیار نیاز به منتظران است. در کنار شادی، در کنار افراح و سروری که در این مناسبت ها قطعاً باید باشد.

اما این مسائل، محوری است و باید مطرح بشود و به آن توجه ویژه بشود

 (میان برنامه)

مجری:

تا کی نصیب ماست أری الخلق و لا تُری * کِی می شود نوای أنا المهدی تو را

از سمت کعبه بشنوم ای جانِ جان جان * عجل علی ظهورکِ یا صاحب الزمان!

در جریان موضوع بحث قرار گرفتید ویژگی های منتظران و وظایف ایشان در غیبت بود الحمد لله این بحث، بحث معرفتی هست ان شاء الله دست پر از این برنامه بیرون خواهیم رفت. جناب استاد در خدمت شما هستیم با ویژگی ها و وظایف منتظران در بخش اول اشاره کردید روایت امام سجاد خطاب به ابو خالد کابلی روایت خیلی مشهوری است.

این روایت در بحث انتظار یکی از روایت های کلیدی هست فکر می کنم باز هم باشد چنین روایت ها و چنین سخنانی که می توانیم از دل سخنان ائمه معصومین (علیهم السلام) برخی از ویژگی ها را استخراج کنیم.

استاد نهاوندی:

نکته مهم همین است چگونه می توانیم از کسانی باشیم که تمنا و تقاضای یاری حضرت حجة را داشته باشیم؟ شاید الان در ذهن بسیاری از جوانان این باشد با این شرایط، اوضاع و احوالی که در جامعه و جوامع جهانی موجود است ابعاد و رشحات شرک، کفر، الحاد، انحراف های فکری و اخلاقی را می بینیم زمینه ها و ظرفیت های انحطاط بشر فراهم و خیلی زیاد است. اتفاقاً همه این ها نشانه جریان آخر الزمان و جریان:

«كَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْرا»

الغيبة (للطوسي)/ كتاب الغيبة للحجة؛ نویسنده: طوسى، محمد بن الحسن، ناشر: دار المعارف الإسلامية، محقق/ مصحح: تهرانى، عباد الله و ناصح، على احمد، ص425

حضرت در این مقطع و در این ساحت نوید به آمدن دادند. می خواهم این نکته را خدمت تان عرض بکنم از امام صادق همین سوال را کردند چگونه می شود انسان جزو آرزومندانِ همراهین، اصحاب و منتظران حضرت حجة باشد؟

شما می دانید مسئله منجی آخر الزمان در تمام ادیان بود و در دوره های که ائمه معصومین راه گشایی و رهنمایی کردند به این نقطه تاریخی اشاراتی داشتند. از امام صادق این روایت آمد که «مَنْ سُرَّ أَنْ يَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ الْقَائِمِ...»

«الغيبة للنعماني ابْنُ عُقْدَةَ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يُوسُفَ عَنِ ابْنِ مِهْرَانَ عَنِ ابْنِ الْبَطَائِنِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ وُهَيْبِ بْنِ حَفْصٍ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (سلام الله علیه) أَنَّهُ قَالَ ذَاتَ يَوْمٍ أَ لَا أُخْبِرُكُمْ بِمَا لَا يَقْبَلُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنَ الْعِبَادِ عَمَلًا إِلَّا بِهِ فَقُلْتُ بَلَى فَقَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ الْإِقْرَارُ بِمَا أَمَرَ اللَّهُ وَ الْوَلَايَةُ لَنَا وَ الْبَرَاءَةُ مِنْ أَعْدَائِنَا يَعْنِي أئمة [الْأَئِمَّةَ] خَاصَّةً وَ التَّسْلِيمُ لَهُمْ وَ الْوَرَعُ وَ الِاجْتِهَادُ وَ الطُّمَأْنِينَةُ وَ الِانْتِظَارُ لِلْقَائِمِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ لَنَا دَوْلَةً يَجِي‏ءُ اللَّهُ بِهَا إِذَا شَاءَ ثُمَّ قَالَ مَنْ سُرَّ أَنْ يَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ الْقَائِمِ فَلْيَنْتَظِرْ وَ لْيَعْمَلْ بِالْوَرَعِ وَ مَحَاسِنِ الْأَخْلَاقِ وَ هُوَ مُنْتَظِرٌ فَإِنْ مَاتَ وَ قَامَ الْقَائِمُ بَعْدَهُ كَانَ لَهُ مِنَ الْأَجْرِ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ أَدْرَكَهُ فَجِدُّوا وَ انْتَظِرُوا هَنِيئاً لَكُمْ أَيَّتُهَا الْعِصَابَةُ الْمَرْحُومَةُ.»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج52، ص140

با آن تعبیر قیام کننده فرمودند اگر کسی می خواهد از اصحاب قیام کننده و پای رکاب حضرت حجة باشد این شخص باید سه عمل انجام بدهد. اولاً «فَلْيَنْتَظِرْ» انتظار با همان مثالی که خدمت تان عرض کردم بار و بَندیل زائد و آن چیزهایی که نمی تواند انسان را در این جریان ورودی به آن کشتی نجات و آن حرکت عظیم جهانی منتقل بکند باید آن ها را کنار بگذارد. نیازمندی های این سفر را در خودش فراهم بکند.

مجری:

توشه در حقیقت همان «خَيْرُ الزَّادِ التَّقْوى‏» است

استاد نهاوندی:

بالاتر از این شاید صرفاً از تقوا بالاتر باشد یعنی شناخت؛ در روایت بالاتر عرض کردم یک معرفت کلان نیاز دارد این که آدم قدرت تشخیص داشته باشد چون فرمود عقل، درک و معرفت داشته باشد. حوزه معرفت یعنی شناسایی و تشخیص سِره از ناسره بتواند قدرت تشخیص و انتخاب داشته باشد. در کنارش حتماً باید این تقوا برای کندن در درونش باشد.

 بعد فرمود «وَ لْيَعْمَلْ بِالْوَرَعِ» این نکته دوم فرد بعد از انتظار و فرهنگ انتظار را در خود پیاده کردن باید اهل وَرع باشد یعنی رفتارش مطابق با انتظار این منجی باشد. این نکته، نکته دوم است به مثال های امروزی بخواهیم اشاره بکنیم اگر خدای نا کرده لقمه ها آلوده باشد اگر نگاه ها آلوده باشد اگر زبان اهل غیبت، تهمت و سخن چینی باشد اگر زیرآب زنی ها جزو فرهنگ ما باشد.

اگر بی صداقتی ها، اگر غفلت های عمومی تر خدای نا کرده انجام ندادن وظائف، تکالیف شرعی این که در ساحت های مختلف یک جامعه مورد انتظار است اگر این ها نباشد آن وَرع حاصل نشده است.

بعد فرمودند «وَ مَحَاسِنِ الْأَخْلَاقِ» سومین نکته این که حُسن خُلق داشته باشد خوش اخلاق باشد یعنی معاشرت نیکو داشته باشد. این معاشرت زمینه برای جذب و یک انتقال فرهنگ است. ملاحظه کنید چه نکات ظریفی است، باید فرد منتظر باشد یعنی یک حالت آماده باش، یک حالت بحرانی؛ مدیریت در حوزه بحران عصر غیبت را باید داشته باشد که اسمش انتظار است.

 نکته دوم: سبکه بال باشد، ورع و تقوا داشته باشد. آن شاخصه ها و ویژگی های یک انسان مؤمن، موحد الهی را باید در درون خودش ایجاد کرده باشد و بیرونی این ساحت یعنی آن ساحت مواجهه در بخش اجتماعی حسن خلق است حسن خلق فقط خوش اخلاقی نیست که آدم یک لبخند بزند یعنی حسن معاشرت داشته باشد. در رفتارش، در گفتارش، در عملکردش که دیگران می بینند جذبش بشوند توجه به او بکنند. در پوشش، در گویش، در نوع تعاملش.

 بعد می فرماید «وَ هُوَ مُنْتَظِرٌ» اگر این ویژگی ها بود این فرد، منتظر می شود مُهر و مارک انتظار به او خورد حضرت فرمودند «فَإِنْ مَاتَ» اگر مُرد «وَ قَامَ الْقَائِمُ» حضرت حجة آمدند «بَعْدَهُ كَانَ لَهُ مِنَ الْأَجْرِ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ أَدْرَكَهُ» عین کسی که در زمان حضرت حجة زنده است مسئله رجعت هم یک بحث دیگر است اما تشرف نتوانست پیدا بکند در حلقه رجعت نبود، چون حلقه رجعت یک ویژگی های دارد که باید فرد باز آن ویژگی ها را در درون خودش داشته باشد.

 بعد می فرماید تمام اجری که برای کسانی که در رکاب امام حیّ شان هستند برای این فرد نوشته می شود. چون این ویژگی ها به عنوان یک انسان منتظر مارک و مُهرش بر آن خورده است. بعد فرمودند «فَجِدُّوا وَ انْتَظِرُوا» جدیت و تلاش کنید و منتظر باشید «هَنِيئاً لَكُمْ» این خیلی برای شما گوارا است «أَيَّتُهَا الْعِصَابَةُ الْمَرْحُومَةُ.» ای کسانی که جریان پیش روی تان یک جریانی است که شما را به رحمت و رضوان الهی نائل می کند.

این تعبیر، تعبیر بسیار زیبایی است اگر کسی مایل به صحابه بودن چقدر می گوییم «یا لیتنا کنا معک» اگر بخواهیم در معیت امام حیّ مان باشیم که این معیت طبق این روایت، معیت زمانی نیست حتی اگر این ویژگی ها را داشته باشد و در این عالم نباشد و به هر دلیلی مرده باشد فرمود اجر آن ها را می برد.

به ما گفتند شما اگر می خواهید در عصر غیبت شامل این ویژگی ها باشید و بتواند اجر آن ها را ببرید منتظر باشید، تلاش کنید «فَجِدُّوا وَ انْتَظِرُوا هَنِيئاً لَكُمْ» برای شما گوارا است این روایت در غیبت نعمانی، صفحه 200 است.

نکته ای که فرمودید مقداری این را با بستر داستان های واقعی خدمت تان تقدیم کنم اگر چه خواب نمایی و خواب گفتن و داستان سرایی شاید خیلی به حوزه معرفتی ما کمک نکند. اما شاهد مثال است و می تواند محقق کند مخصوصاً آن های که به واقعیت پیوست.

یک شخصیتی داریم خیلی شنیدید شخصیت، علی ابن مهزیار اهوازی است ایشان بیست سفر به عشق زیارت حضرت حجة به مکه مشرف شدند چون روایت داریم هر سال در صحنه حج حضرت حجة حضور دارند. امیر الحاج هستند نکته مهم ایشان ظاهراً در انتهای دوره حضرت امام حسن عسکری به علی ابن مهزیار ودیعه ای طبق این داستان رسیده بود خلاصه این که نشانیی داشت.

بر شیعیان بعد از غیبت صحنه، صحنه خیلی عجیبی بود ایشان به عشق این زیارت مکرر به زیارت خانه خدا مشرف می شد. بیست سفر را طبق تاریخی که نقل کردند و مستند هم هست. دیدم شیخ طوسی در کتاب الغیبة این را نقل کرد هم شیخ صدوق این را در کتاب خودش آورده است. خیلی ها داستان علی ابن مهزیار اهوازی را نقل کردند. طول و تفسیرش را نمی خواهم بگویم ایشان بعد از بیست سفر تقریباً نا امید شد که این تشرف حاصل نشد. سفر بیست و یکم موقعی که رَحیل می خواست به سمت حج حرکت بکند چند ماه طول می کشید. فکر کنید بیست سفر، حداقل بیست تا سه ماه بگوییم خیلی زمان می برد روی هم جمع کنیم چند سال می شود.

ایشان به آن افراد می گوید نمی آیم می گویند چرا؟ می گوید کار شخصی دارم نمی آیم شب خواب می بیند او را ندا می دهند و دعوت می کنند به حج برود فردا خودش را آماده می کند و به حج می رود. در مدینه اتفاقاتی می افتد در مکه در موسم حج جریان های متعددی توسط یکی از یاران حضرت مهدی این تشرف برایش حاصل می شود.

در این داستان داریم حضرت می گویند علی ابن مهزیار ما منتظرت بودیم یعنی حضرت منتظر علی ابن مهزیار بودند چون اشتیاق دو طرفه است. علی ابن مهزیار از حضرت می پرسد چه مانع از تشرف می شود؟ درست است عصر، عصر غیبت است اما آن های که ریشه دارند آیه اولی که خدمت تان عرض کردم آب به درون زمین می رود (مَاؤُكُمْ غَوْرًا)، بله گیاهان عادی که ریشه های کمی دارند شاید به این آب دسترسی نداشته باشند اما تنومندها و درخت های فربه و کهن ریشه دار حتماً به این آب دسترسی دارند. علماء، بزرگان و عرفا همین طور...

علی ابن مهزیار پرسید چه مانع می شود؟ حضرت به سه نکته اشاره کردند که این ها مانع از این تشرف، حضور و حوزه عنایت حضرت می شود. یکیش تکاثر گفت آدم ها به شدت دنبال مال و منال دنیا می روند. مال و منال دنیا مگر بد است؟ نه هیچ بدی ندارد اتفاقاً بسیاری از اتفاقات بزرگی که برای پیشرفت تشیع و افکار توحید رخ داد بر اساس مال بود. آن چه که حضرت خدیجه به منصه ظهور و بروز گذاشتند مال بد نیست تکاثر بد است

(أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ * حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ)

افزون طلبي (و تفاخر) شما را به خود مشغول داشته (و از خدا غافل نموده) است. تا آنجا که به ديدار قبرها رفتيد (و قبور مردگان خود را بر شمرديد و به آن افتخار کرديد)!

سوره تکاثر (102): آیات 1 و 2

یعنی این فرهنگ و روحیه زیادی خواهی مادی (أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ * حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ) می آمدند در مقبره ها (چه فرهنگ جاهلی غلطی) تعداد مرده هایشان را می شمردند به همدیگر تفاخر می کردند مرده هایمان بیشتر از مرده های شماست.

مجری:

بعد با این (ألْهَاکُم) همان لهو و لعب است از لهو می آید یعنی مشغول تکاثر شدید

استاد نهاوندی:

دنیا، لهو و لعب است. نکته دومی که حضرت فرمودند مانع است فرمودند قطع رحم است امام سجاد (علیه السلام) به فرزندشان می فرمایند با قاطع رحِم وصلت نکن این هم یک نکته است در مسئله ازدواج حضرت رضا فرمودند بپرسید و یقین کنید نماز می خواند؟ عقل کاملی دارد؟

 نکته سوم هم در این روایت است. می فرماید خانواده قاطع رحم نباشند حضرت فرمودند در قرآن یافتم سه مورد که قاطع رحم دور از رحمت الهی قرار گرفته است. لذا گفتند اگر کسی این ریشه را نمی تواند برای دسترسی و دستیابی به اعماق برساند.

 سومین نکته حال و روز زیر دستان، مستضعفان و فقرا را در نمی یابد چیزهایی که امروزه اتفاقاً جزو مباحث و فرهنگ مواسات ما است. توجه به آن شرایط مگر نمی خواهیم پا رکاب امام زمان باشیم ببینیم چقدر سختی های که در جامعه امروز گریبان گیر تک تک افراد است بتوانیم گره گشایی کنیم بتوانیم به زیر دستان به فرو مایگان از بُعد مادی و اقتصادی رسیدگی بکنیم. این بزرگ ترین ظرفیتی است که در عصر غیبت انسان برای کسانی که مؤمن هستند و جزو منتظران حضرت هستند.

پس حضرت به این سه نکته تکاثر، قطع رحم و بی توجهی به فقراء و زیر دستان فرمودند اگر این ها را در جامعه نداشته باشید آن میزان دسترسی و دستیابیش زیاد می شود. از آن ماء معین محروم می شود.

مجری:

اگر این مسائل را داشته باشد محروم می شود.

استاد نهاوندی:

اگر این ها را داشته باشد محروم می شود اگر نداشته باشد دست پیدا می کند، راه باز می شود گشایش اتفاق می افتد و موانع رفع می شود. لذا این هم یک نکته بسیار اساسی و کلیدی بود در ادامه مباحثی که فرمودید. اگر می خواهیم در زمره کسانی باشیم که از اصحاب حضرت حجة هستند حضرت فرمودند باید منتظر باشید، ورع داشته باشید، محاسن اخلاق داشته باشید.

در نقلی که از علی ابن مهزیار آمده فرمود باید حتماً چند چیز را نداشته باشید. یک: قطع رحم نداشته باشید. تکاثر یعنی فرهنگ افزون طلبی در درون شما و جامعه شما نباشد. چون آن جا دیگران لِه می شوند و از بین می روند این فرهنگ اگر باشد. نکته سوم این که از زیر دستان، فقراء و مستضعفان غافل نباشیم.

این سه مانع برداشته بشود و آن سه عامل افزوده بشود دسترسی در عصر غیبت حاصل می شود. اگر حاصل نشود ثواب آن چه که انجام گرفت در جریان عصر ظهور تجلی پیدا می کند و ثوابش به انسان های که حتی از دنیا رفتند ولی این اقدامات را کردند خداوند تبارک و تعالی عنایت می کند.

مجری:

خیلی عالی به اصطلاح حوزوی مقتضی موجود مانع هم مفقود باید بشود. این ها باید حاصل بشود آن شرایط فرج تحقق پیدا می کند. فرج شخصی اگر به آن فرج عام رسید آن ساعتی که خداوند متعال مقرر کرده است فبها المراد، اگر نرسید فکر می کنم در روایات دیگری هم هست مانند افرادی هستند که زیر خیمه حضرت بوده اند یا پا در رکاب حضرت شمشیر زده اند. به نظر من خیلی راحت تر است.

استاد نهاوندی:

ما مأمور به تکلیف هستیم این که تشرف پیدا کنیم عنایت رب العالمین است خیلی ها در عصر نبوی بودند و حضرت را ندیدند مثل اویس قرنی (در یمنی پیشِ منی) اگر می خواهیم پا رکاب باشیم این پا رکاب بودن همین الان هم محقق و مقرر می تواند باشد با این ویژگی ها و صفات؛ عرض کردم این معیت، معیت مکانی و زمانی نیست. این معیت، معیت فرهنگی است ولو این که در عصر حضرت سید الشهداء نبودیم اما می توانیم معیت داشته باشیم.

مجری:

در زیارت عاشوراء هم چند مرتبه «مَعَ إمامٍ منصور» این معیت ذکر شده است به قول جناب حافظ

تو خود حجاب خودی از میان بر خیز!

ما در حقیقت این حجاب را در جلوی دیدگان خودمان ایجاد کردیم ان شاء الله رب العالمین بتوانیم عامل باشیم به آن چه که حضرات معصومین (صلوات الله علیهم اجمعین) فرمودند قطعاً ان شاء الله فرج ما و فرج آل محمد و فرج عام تحقق خواهد کرد. وقتی که خداوند متعال مقرر فرموده است.

 (میان برنامه)

مجری:

...جناب استاد آثار انتظار را بفرمایید یعنی این که باید آثاری داشته باشد مترتب باشد بر این انتظاری که منتظران دارند آثار انتظار را بیان بفرمایید ان شاءالله جمع بندی و حسن ختام برنامه را در خدمت شما باشیم.

استاد نهاوندی:

عرض کردم فرهنگ انتظار یک فرهنگ پویا، تکامل بخش و تعالی آفرین است این فرهنگ دارای ثمرات بسیار عجیبی است یکیش امید به آینده است. هیچ یک از ادیان، ایسم ها و ایده ها هیچ کدام الان این امید را به محوریت منجیِ موجود ندارند یک منجی موعودی خواهد آمدی؛ اما منجی موجود این امید به آینده در جریان فرهنگ انتظار شیعی نهفته است. و این انتظار فرج ما را از یأس جدا می کند.

روایتی در خصال صدوق، جلد2، صفحه 616 آمده است وجود مقدس امیر المؤمنین فرمودند:

«وَ انْتَظَرُوا الْفَرَجَ وَ لا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ فَإِنَّ أَحَبَّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ انْتِظَارُ الْفَرَجِ مَا دَامَ عَلَيْهِ الْعَبْدُ الْمُؤْمِنُ تَوَكَّلُوا عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَل‏»

الخصال؛ ابن بابويه، محمد بن على، محقق/ مصحح: غفارى، على اكبر، ناشر: جامعه مدرسين، ج2، ص616

انتظار فرج داشته باشید از آن زمان دارند ما را آماده و مهیا می کنند و از رُوح، بشارت و امید به آینده مأیوس نباشید. بعد فرمودند: «فَإِنَّ أَحَبَّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ انْتِظَارُ الْفَرَجِ»، پس ملاحظه کنید این که آدم یأس و نا امیدی را نفی بکند انتظار فرج حاصل می شود متوقف بر این فرهنگ انتظار است.

 بله چون امام حی و حاضر داریم به همین دلیل نقشه حرکت مان روشن است. در عصر غیبت برای ما دالان حرکت را روشن کردند. توجه به مرجعیت و افق های روشن به آینده، نشان دادن آرمان ها ویژگی های که در این عصر هست.

حضرت یک به یک آن به آن دارند به ما عنایت ویژه می کنند. نقشه بزرگ هدایت تاریخ به عهده ولی عصر است. این که فکر کنیم بخشی از نیازهای جزئی و فردی بر طرف می شود این هم به عنایت و لطف حضرت حجت است؛ اما نقشه حرکت این عالم و هستی به وجود مقدس حضرت ولی عصر گره خورده است.

ان شاء الله به ماه مبارک رمضان می رسیم شب های قدر موقعی که (تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ) این تنزل دوام و ادامه دارد به چه کسی و کجا نازل می شود؟ به قلب مطهر حضرت حجت این نزول باید به یک جا و مقری باید مستقر داشته باشد. پس می دانیم چنین امامی در کنار ما هست ولو پشت پرده غیبت و مانند آفتابی که از پشت ابر دارد به ما گرما می بخشد. این نکته امید بخش است.

 نکته دوم جهت گیری و جریان اصلاح گرایانه؛ در جریان فرهنگ انتظار یکی از ثمرات و آثارش این است:

«اللَّهُمَّ إِنَّا نَرْغَبُ إِلَيْكَ فِي دَوْلَةٍ كَرِيمَةٍ تُعِزُّ بِهَا الْإِسْلَامَ وَ أَهْلَهُ وَ تُذِلُّ بِهَا النِّفَاقَ وَ أَهْلَهُ وَ تَجْعَلُنَا فِيهَا مِنَ الدُّعَاةِ إِلَى طَاعَتِكَ وَ الْقَادَةِ فِي سَبِيلِك‏»

الكافي (ط - الإسلامية)؛ نویسنده: كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق، محقق/ مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، ناشر: دار الكتب الاسلامیة، ج2، ص 424

«اللَّهُمَّ إِنَّا نَرْغَبُ إِلَيْكَ فِي دَوْلَةٍ كَرِيمَة» این رغبت را داریم درخواست می کنیم چه اتفاقی افتاد، «تُعِزُّ بِهَا الْإِسْلَامَ وَ أَهْلَهُ وَ تُذِلُّ بِهَا النِّفَاقَ وَ أَهْلَه‏»، جریان ها، خط ها و مرزها روشن است می خواهیم اصلاح گری کنیم خط نفاق و کفر را کنار بزنیم. خط اسلام احیاء و تقویت بشود این یک جهت گیری اصلاح گرایانه بسیار مُجد است.

 بعد فرمودند: «وَ تَجْعَلُنَا فِيهَا مِنَ الدُّعَاةِ إِلى‏ طَاعَتِكَ»، خدایا من را قرار بده از کسانی که در مسیر اصلاح جامعه، دعوت کننده به طاعت تو باشم، «وَ الْقَادَةِ فِي سَبِيلِكَ»

این مطلب در کافی شریف، جلد 3، صفحه 424 آمده است.

 از این دست روایات مفصل داریم این که ما را به دعا کردن برای فرج ترویج می کنند بلای برای اصلاح گری و حرکت رو به رشد است. از ویژگی ها و ثمرات دیگر آمادگی برای حل مشکلات و گشایش ها است یعنی جامعه آماده می شود که یک به یک زمینه و ظرفیت آن فرج نهایی و قله فرج را آماده کند.

اشاره می کنم به این روایت امام صادق (علیه السلام) در کتاب الغیبة، صفحه 320 این تکه و فراز «لَيُعِدَّنَّ أَحَدُكُمْ لِخُرُوجِ الْقَائِمِ»

«حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ بْنِ يَعْقُوبَ أَبُو الْحَسَنِ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مِهْرَانَ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِيهِ وَ وُهَيْبٍ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (سلام الله علیه) لَيُعِدَّنَّ أَحَدُكُمْ لِخُرُوجِ الْقَائِمِ وَ لَوْ سَهْماً فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى إِذَا عَلِمَ ذَلِكَ مِنْ نِيَّتِهِ رَجَوْتُ لِأَنْ يُنْسِئَ فِي عُمُرِهِ حَتَّى يُدْرِكَهُ فَيَكُونَ مِنْ أَعْوَانِهِ وَ أَنْصَارِهِ.»

الغيبة( للنعماني)؛ ابن أبي زينب، محمد بن ابراهيم، محقق- مصحح: غفارى، على اكبر، ناشر: نشر صدوق، ص320

خودتان را مهیا و آماده بکنید برای خروج حضرت حجت ولو به اندازه یک تیر به قول حضرت استاد آقای جوادی آملی این جا تمثیل، تشبیه و نماد است. یعنی اگر کسی در عرصه اقتصادی است باید ظرفیت اقتصادی، علم است باید در علم و توسعه علم، از نظر مسائل بهداشتی، نظامی و اقتصادی هر کس، هر توانی ولو به اندازه یک سهم، ولو به اندازه یک گام و قدم ظرفیت سازی می تواند بکند برای ورود به یک چنین عرصه بزرگی که عرصه ظهور حضرت حجت باشد فرمودند خودتان را آماده کنید.

پس می فهمیم عنصر اساسی در فرهنگ مهدویت و انتظار آماده شدن برای حل مشکلات است که به ما دستور دادند از الان خودتان را مهیا بکنید و این ظرفیت را ایجاد کنید. گفتند الان هر کدام تان برای خروج آماده بشوید ولو به اندازه یک قدم؛ پس باید این اندوخته ها و اندیشه ها را فراهم کنیم.

یک به یک انسان ها را به سمت حضرت حجت سوق بدهیم. یک موقعی بحثی می کردم دوستان می دانند بخشی از فعالیت ها ما در عرصه رسانه است در کارکردهای رسانه دینی در کتابم چیزی می نوشتم یکی از کارکردهایش را نوشتم «ندعوا إلی الإمام» رسانه ها باید دعوت به امام بکنند. این هم وظیفه رسانه ها است باید کارکرد رسانه همان کاری که شماها دارید انجام می دهید دعوت به سوی امام باشد. بزرگ ترین اتفاق، اقدام و اغنای این قضیه است.

از نکات دیگری که برای استحقاق این حرکت بزرگ مورد توجه هست آماده سازی فردی، نفسی و درونی انسان است اگر کسی می خواهد به مشهد حضرت حجت برسد در فوستاس حضرت حضور داشته باشد باید امام خودش را بشناسد دلداده امامش باشد. به قول حضرت صدیقه طاهره امام را مَثل کعبه بداند که به دورش بگرد او را محور سنگ آسیاب بداند.

این آمادگی ها تخلق به فضائل نفسانی برای انسان ایجاد می کند یعنی از آثار، پیامدها و ثمرات انتظار تخلق معنوی داشتن، تخلق اخلاقی داشتن، خلق و خویش را انسان به خلق و خوی یاران حضرت مهدی و منتظران حضرت نزدیک بکند. این ها فضائل و ثمرات اجتماعی و فردی است که جای بحث های متعدد دارد.

موقعی که غبار معصیت از انسان زدوده بشود موقعی که انسان تخلق به اخلاق الهی پیدا بکند موقعی که به واجباتش عمل کند و محرماتش را کنار بگذارد این فرد در حقیقت فرد آماده و مهیای قیام و ظهور هست.

 از نکاتی دیگری که می توانم به آن اشاره بکنم آمادگی علمی است به صورت خاص ذکر شده است. می گویند موقعی که وجود مقدس حضرت می آیند تعبیر تشبیهی است که حضرت بر نفوس انسان ها دست می کشند و عقول شکوفا می شود. همانی که در نهج البلاغه فرمودند:

«فَبَعَثَ فِيهِمْ رُسُلَهُ وَ يُثِيرُوا لَهُمْ دَفَائِنَ الْعُقُول‏»

نهج البلاغة (للصبحي صالح)؛ نویسنده: شريف الرضى، محمد بن حسين، ناشر: هجرت، محقق/ مصحح: فیض الاسلام، ص43

ثور کردن یعنی شخم زدن. موقعی که ثور می گویند چون گاو شخم می زند این زیر و رو می کند عقول انسان ها شکوفا می شود یعنی حضرت، افق هایی را به انسان ها نشان می دهد جهت ها و نقشه تعالی را برای انسان ها مهیا می کند که در عصر ظهور سطح آگاهی بالا می رود.

طبق روایاتی در عصر ظهور بعد از ظهور حضرت از بیست و هفت عنوان علم و باب علمی که در این عالم خداوند تبارک و تعالی به ودیعه گذاشت علومی که در همین عالم هست همه این ها عنایت رب العالمین است باید این ها را کشف و استخراج بکنیم دو علمش تا آن زمان کشف می شود. پس این عقول فعاله، این ظرفیت های علمی در پیش از ظهور و در آستانه ظهور شکل می گیرد که این ها در فرهنگ انتظار نهفته است.

بعد یک جهش، یک تحول عظیم علمی و ایمانی در جامعه حاصل می شود پس بیست و هفت نقشه و باب علم هنوز مکشوف نیست. با این همه پیشرفت های که در عالم تاکنون اتفاق افتاده است. تا موقع ظهور حضرت دو باب از این باب علم آشکار می شود. چه خبر می شود این که می گویند عالم گلستان می شود، تحولی می شود.

حتی در بعضی از روایات دارد آن چیزی که به عنوان آیین و دین، آدم ها پیروی می کردند تغییر پیدا می کند. پس می فهمیم وجود حضرت حجت یک تحول بنیادینی در فرهنگ، در اقتصاد، در علم،‌ در ایمان ما و در همه ابعاد مادی و معنوی ایجاد می کند. پس در عصر ظهور و آثار انتظار یکی از بخش هایش آمادگی برای یک شکوفایی علمی، جهت گیری علمی و سطح افزایش فرهنگ ایمانی انسان ها است.

این ها ویژگی ها است یا از آثاری که در عصر انتظار می شود دنبال کرد این که در آستانه این عصر دست شیطان بسته می شود. مبارزه با شیطان جدی می شود الان رویارویی مستقیم ایمان و کفر است شیطان و قوای روحانی این عالم است. این دو عرصه بسیار با همدیگر در تقابل و مواجهه هستند. آخرین مطلب در این بخش امیر المؤمنین فرمودند:

 «مَنْ نَامَ عَنْ نُصْرَةِ وَلِيِّهِ انْتَبَهَ بِوَطْأَةِ عَدُوِّه‏»

عيون الحكم و المواعظ( لليثي)؛ نويسنده: ليثى واسطى، على بن محمد (تاريخ وفات مؤلف: قرن 6)، محقق / مصحح: حسنى بيرجندى، حسين‏، ناشر: دار الحديث‏، قم: 1376ش، ص441

کسی که به هنگام نصرت و یاری امامش خواب و در غفلت باشد با لگد که این جا تعبیر لگد است به تعبیر من با سیلی دشمن بیدار می شود. لذا باید متوجه باشیم که دشمن ما را از خواب بیدار نکند. خودمان خدای نا کرده در غفلت به سر نبریم و جزو کسانی نباشیم که نصرت ولی را فراموش بکنند.

به همین دلیل فرهنگ انتظار این انتباح، توجه و غفلت زدایی را دارد باید یک به یک به همدیگر این توصیه را داشته باشیم که این اتفاق خدای نا کرده با این همه هجمه های شیطانی بر ما نیافتد.

 این طوری که باشیم نزدیک و شبیه مرحوم آقا شیخ محمد تقی بافقی می شویم. آقای شیخ محمد تقی بافقی (رضوان الله تعالی علیه) در حرم حضرت معصومه مدفون هستند. ایشان از نجف قصد تشرف به حضرت رضا را داشتند برای این تشرف قصد می کنند حرکت شان را آغاز می کنند نذری داشتند به یک مقطعی می رسند که نزدیکی های ایران بود در سرما و هوای برفی وارد یک قهوه خانه می شوند می بینند تعدادی نشستند دارند قمار می کنند شرایط امر به معروف و نهی از منکر هم آن جا نبود.

ایشان بیرون در می ایستند می بینند فردی زیر درختی او را صدا می کند ایشان می فرماید رفتم دیدم زیر درخت سبز و هوا مطبوع است. در آن سرمای که بقیه جاها داشت می گوید تا صبح آن جا به استراحت، التجاء و عبادت بر خواستیم. نماز صبح را پشت سر این آقا خواندم در انتها متوجه شدم حضرت حجة است.

گفتم آقا جان باز هم می توانم در این سفر شما را ببینم؟ حضرت فرمودند هم قم در حرم عمه ام حضرت فاطمه معصومه، هم نرسیده به سبزوار (لجنه حضور شیعیان در سبزوار بوده) تو را می بینم. این وعده ها را دادند آن سرما را حضرت در پناه خودشان به گرما تبدیل کردند انسانی که این دلدادگی و شیفتگی را داشته باشد این تشرف ها برایش حاصل می شود.

یک موقعی از حضرت آقای بهجت پرسیدند این تشرف ها را چرا آقایان ننوشتند؟ این فرمودند چون این کرامت ها و تشرفات خیلی مرسوم بوده. مثلاً یک نفر خرما فروش یا حمامی این تشرفات را داشت الان اکسیر و سخت شده است. لذا باید خیلی این مراقبت ها را داشته باشیم.

مجری:

احسنتم «السَّلَامُ عَلَى رَبِيعِ الْأَنَامِ وَ نَضْرَةِ الْأَيَّام‏» آن بهار مردمان، چشم روشنی روزگاران را ان شاء الله خواهیم دید و ما هم از این زمستان سخت، دوران ظلمانی و تاریک به آن بهار مطبوع و معتدل برسیم. مطلع پایانی و حسن ختام را بفرمایید

استاد نهاوندی:

شعری را از مرحوم جدمان آقا شیخ محمد نهاوندی صاحب تفسیر نفحات الرحمان خیلی سریع عرض بکنم. ایشان فرمودند:

ای شه فرخ رخ گردون عصاست * کز تو حجبر فلک اندر حراست

خسرو عهدی و تو سالار عصر * غاشیه دارت به جهان فتح و نصر

خادم درگاه تو روح الامین * خادمه بارگهت حور عین

روی تو چون نیّر عالم فروز * موی تو چون شام مقارن به روز

چهره عیان ساز و جهان تازه کن * روی زمین را پر از آوازه کن

تیغ بکش دست و الم راست کن * آن چه دلت خواهد و می خواست کن

خیز و دل ختم رسل شاد کن * شیر خدا را ز غم آزاد کن

در حقیقت غزل مطولی است این تکه را امشب هدیه می کنم علمای بزرگ چه ارادت های داشتند در قالب اشعارشان می آورند.

مجری:

عاشق ترین عالم بودند عالمانه می سرودند. بعضی از شب ها از دیوان مرحوم آقا شیخ محمد حسین غروی اصفهانی اشعاری را انتخاب می کنم با این که سنگین هست ولی عاشقانه، عالمانه می سرودند. عالمانه و عاشقانه می سرودند. گفت که:

طاقتم طاق شدست و از تو نیامد خبری * جگرم آب شد و از تو نیامد خبری

عاشقانی که مدام از فرجت می گفتند * عکس شان قاب شد و از تو نیامد خبری

خدا رحمت کند رضوان الهی بر جد شما مرحوم آقا شیخ محمد نهاوندی ان شاء الله ما هم بتوانیم جزو همان عاشقانه و دلدادگان باشیم.

جناب استاد نهاوندی عزیز خیلی ممنون و متشکرم استفاده کردیم واقعا شب بسیار پرباری بود و نکات بسیار ارزنده ای از ابتدای برنامه تا انتهای برنامه مطرح شد، و یک نتیجه گیری بسیار خوبی هم حاصل شد.

عرض پایانی ما این باشد که هر روز، روز نیمه شعبان عاشق است هر روز انتظار فرج تا وصل تو «اللَّهُمَّ أَرِنِي الطَّلْعَةَ الرَّشِيدَةَ وَ الْغُرَّةَ الْحَمِيدَةَ وَ اكْحُلْ مَرَهِي بِنَظْرَةٍ مِنِّي إِلَيْهِ وَ عَجِّلْ فَرَجَهُ ُ وَ سَهَّلَ مَخْرَجَه‏ وَ أَوْسِعْ مَنْهَجَهُ وَ اسْلُكْ بِي مَحَجَّتَهُ وَ أَنْفِذْ أَمْرَهُ وَ اشْدُدْ أَزْرَه‏ وَ قَوِّ ظَهْرَهُ وَ اعْمُرِ اللَّهُمَّ بِهِ بِلَادَكَ وَ أَحْيِ بِهِ عِبَادَك‏»

والسلام علیکم ورحمة الله و برکاته